Piyasaları çoşturan borçla şirket avı kabusa dönüşebilir.Aşırı şişen fiyatlar rüyayı kabusa çevirebilir.22 temmuz sonrasına DİKKAT ederseniz hem paradan hem de sağlığınızdan olmazsınız.

Girişim sermayesi 6 ayda 644 milyar dolarlık şirket alımı yaptı. Bu
rakam İMKB'de işlem gören firmaların toplam değerinin 2.8 katı. Borsa
son iki gündür rekor üstüne rekor kırıyor. Bugün de 50 bin sınırını
aştı. Ancak uzmanlar uyarıyor: Piyasaları coşturan borçla şirket avı,
şişen fiyatlar nedeniyle kabusa dönüşebilir.
Küresel ekonomideki büyüme, likidite bolluğu ve düşük borçlanma
maliyeti sayesinde son yılların en büyük şirket satın almalarına imza
atan girişim sermayesi (private equity) fonları son 2 haftada
yaptıkları alımlarla rekora koşuyor. Girişim sermayesi şirketlerinin
çoğunlukla borçla yaptıkları bu satın almaların ise hisse fiyatlarını
aşırı şişirdiği ve ekonomide bir durgunluk yaşanması durumunda dünya
çapında piyasaları allak bullak edebileceği endişesi büyüyor.
Dün de dünyanın en büyük otel zincirlerinden Hilton Hotels 26 milyar
dolara daha geçen ay halka açılan girişim sermayesi fonu Blackstone'a
satılacağı açıklandı. Blackstone'un Hilton'a yaptığı teklif, şirketin
bugünkü piyasa değerinin yüzde 40 üzerinde. 2007'nin son çeyreğinde
tamamlanması beklenen anlaşma, bir girişim sermayesi fonunun yaptığı en
büyük 10 satın alma arasına da girecek. Blackstone daha önce de 2006
yılında Avrupa ve ABD'de toplam 100 binden fazla oda kapasitesi bulunan
La Quinta Inns and Suites'i satın almıştı. Sadece son 2 hafta içinde
yapılan 42.2 milyar dolarlık satın alma teklifinde ise bir başka
girişim sermayesi devi olan ABD'li Carlyle Group'un imzası var. Şirket,
pazartesi günü İngiltere'nin en büyük kablo TV şirketi Virgin'le
ilgilendiği açıkladı, salı günü ise ABD'nin en büyük özel klinik
işletmesi Manor Care'i borçları dahil 6.3 milyar dolara satın aldı.
Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi bölümü profesörlerinden Burak Saltuğ,
Referans'a yaptığı açıklamada girişim sermayesi şirketlerinin çalışma
şeklini "Genellikle büyüme potansiyeli olan, düşük sermayeli ve halka
arz edilmemiş firmalar arasında bir araştırma yapıp uygun olan
firmalara önce sermaye enjeksiyonu yaparak güçlendirir ve büyümesini
sağlarlar. Başarılı olan örnekleri de ya başka fonlara satar ya da
halka arz yoluyla satış yaparak kâr elde ederler" sözleriyle özetledi.
Yılın ilk yarısında girişim sermayesi şirketleri tarafından
gerçekleştirilen dünya çapındaki satın almaların büyüklüğü 644 milyar
doları buldu. Üstelik şirket avcısı fonlar, satın almalarını sektör
farkı gözetmeden yapıyor. Thomson Financial haber ajansının
bildirdiğine göre en çok tercih edilen sektörler yüksek teknoloji ve
perakende. Ancak havayolundan içeceğe, fast food'dan kumarhaneye kadar
birçok farklı alanda faaliyet gösteren şirketler girişim sermayesinin
hedefi olabiliyor. En kritik olan nokta ise bu satın almaların büyük
kısmının borçla gerçekleştirilmesi.
Hisseleri yükseltip satıyorlar
Çoğu 1980'lerin başında kurulan girişim sermayesi fonlarının
neredeyse hepsi, lehlerine işleyen vergi düzenlemeleri, küresel
likidite bolluğu ve dünya çapındaki düşük faizler sayesinde borçla
satın alma yolunu seçti. Ancak uzmanlar, bu kadar büyük ve arka arkaya
yapılan şirket satın almalarının bir yerde tıkanabileceği ve ABD başta
olmak üzere birçok ülkede borsaları allak bullak edebileceği uyarısı
yapıyor. Son dönemde satın almalardaki yoğunlaşmayı aşırı likidite ve
düşen faiz oranlarına bağlayan Saltoğlu bu şirketlere önemli maliyet ve
esneklik avantajları getirildiğini belirterek "Bankacılık kesiminin
karşı karşıya kaldığı sermaye yeterliliği ve diğer sıkı denetlemelerden
uzak" olduğunu vurguladı. Ekonomist "Bu şirketler bizim gibi ülkelere
greenfield yatırım (sıfırdan yatırım) sağlayabilirler. Ancak özellikle
düzenlemeye tabi olmamaları global riskleri artırabilir" yorumunu da
yaptı.
Risklere karşı 3 taktik
Küresel piyasalarda sert bir düzeltme yaşanacağı beklentisinin
artması, girişim sermayesi şirketlerini de farklı taktikler izlemeye
zorluyor. Son dönemde bu şirketlerin 3 benzer taktik izlemesi dikkat
çekiyor. Bunlar halka açılıp yeni satın almalar için sermaye toplamak,
vergi denetimi ve borçlanma maliyeti artmadan olabildiğince çok şirket
almak ve artık riskli değil kendisine daha sabit ve garanti getiri
sağlayacak sektörlere yönelmek. İlk kez borsada işlem gören girişim
sermayesi şirketi ise geçen ay New York Borsası'na kote olarak 4.1
milyar dolar gelir sağlayan Blackstone oldu. Dün de Kohlberg Kravis
Roberts (KKR) halka açılacağını duyurdu. KKR'ın hisse satışından 1.2
milyar dolarlık gelir elde etmesi bekleniyor. Apollo Management ile
Carlyle'ın da yakında borsaya açılması beklenmekte. Girişim sermayesi
şirketleri üzerinde denetimin artırılması için baskılar ise artmakta.
İngiltere ve ABD'de hükümetler yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyor.
Dünyanın büyük merkez bankalarının faizlerini yüksek olması ve artırım
döngüsünün henüz kırılmaması nedeniyle önümüzdeki dönemde borçlanma
maliyetlerinin de yüksek seyretmesi bekleniyor. CNN Money internet
sitesine konuşan Londra merkezli brokerlık firmasından David Buik
"Kullanılacak kredi miktarı eskiden olduğu gibi sınırsız olmayacak.
KKR, CVC ve Bains gibi büyük girişim sermayesi şirketleri ayakta
kalabilir" derken küçük şirketlerin tarih olabileceğine dikkat çekti.
1. The Blackstone Group
1985'te 400 bin dolarlık sermayeyle kurulan dünyanın en büyük
girişim sermayesi şirketi piyasada virajları hızlı almasıyla tanınıyor.
Haziranda halka arza giden ve bu yolla 2.6 milyar dolarlık servete
kavuşmayı planlayan şirketin hisselerini alanlar arasında döviz rezervi
1 trilyon doları aşan Çin de var. Blackstone, hedge fonlar, batık
borçlar, varlık yönetimi ve emlak gibi alanlarda faaliyet gösteriyor.
2. Kohlberg Kravis Roberts & Co.
Henry Kravis ve George Roberts isimli 2 kuzen tarafından 1976'da
kurulan KKR, 1990'lı yıllarla birlikte bu 2 kafadara bağımlılığını
azaltma yoluna gitti. Her pazartesi toplanan yatırım komitesinin aldığı
kararlar doğrultusunda KKR, 11 farklı sanayi kolunda satın alma
yarışına girişti. Şirket en büyük rakibi Blackstone gibi halka arza
gidip 1.25 milyar dolarlık bir gelir elde etmeyi planlıyor.
3. The Carlyle Group
Rakipleri tarafından "sadık girişim sermayecisi" olarak tanımlanan
Carlyle, 48 ayrı fonda toplamda 55 milyar dolar yönetiyor. Bir zamanlar
ABD'nin baş düşmanı terörist Usame Bin Ladin ve ailesinin parasını
yönettiği iddiasıyla zor günler yaşayan şirketin anlaşma tarzının
muhafazakâr olduğu söyleniyor. Yönettiği şirketlerde 200 bin kişinin
çalıştığı Carlyle'ın dünyanın çeşitli yerlerinde toplam 27 ofisi
var.
4. Texas Pacific Group
İlk büyük anlaşmasını Continental Airlines'la yaparak piyasada
adından söz ettirmeye başlayan TPG, geçen sene de Qantas'tan 8.7 milyar
dolarlık hisse satın alarak havacılık sektöründeki ısrarını sürdürdü.
İspanyol havayolu şirketi Iberia'nın taliplerinden TPG geçen sene Mey
İçki'nin yüzde 90 hissesini satın alarak Türkiye pazarına da el attı.
5. Bain Capital
Danışmanlık şirketi Bain&Co.'dan ayrılarak 1984'te kurulan Bain
Capital'ın yöneticileri emeklilik fonları yerine üniversitelerin
yatırım fonlarını daha cazip bulduklarından kendilerini girişim
sermayesi dünyasının entellektüelleri olarak adlandırıyor. 26 eşit
ortağın yönetimindeki şirketin 1 milyar dolar değerinde Asya fonu
bulunuyor.
6. Providence Equity Partners
Girişim sermayesi piyasasının niş oyuncusu Providence, küçük medya
ve telekomünikasyon anlaşmalarıyla büyük miktarlarda para kazandı.
Şirketin 1992'de VoiceStream Wireless'a 63 milyar dolarlık yatırım
yapmasının ardından bu sektör rakiplerinin de ilgisini çekmeye başladı.
Zira Providence 2000 yılında buradaki hisselerini kendi yatırımının 19
katına Deutsche Telekom'a sattı. Şirket halen 21 milyar doları
yönetiyor.
7. Apollo Advisors
Borç finansmanının efendisi Leon Black tarafından kurulan şirket
geçen aralıkta Realogy'yi 9 milyar dolara ardından da Harrah's
Entertainment'i TPG'yle birlikte 27 milyar dolara satın alarak kısa
zamanda bir taşla iki kuş vurdu. Apollo satın alma tekliflerinin yüzde
90'ından olumlu yanıt almasıyla tanınıyor.
8. Warburg Pincus
Hindistan'ın en büyük cep telefonu operatörü Bharti Airtel'i satın
alarak dikkatleri üzerine çeken Warburg Pincus, son dönemde Çin ve
Hindistan'daki yatırımlara ağırlık verdi. Şirket satın almada
uzmanlaşan Warburg Pincus küçük, genç, hızlı büyüyen şirketleri satın
alıp uzun seneler elinde tutmasıyla tanınıyor. Warburg'un emlak fonu
geçen seneyi 1.2 milyar dolarla kapatmıştı.
9. Cerberus
1992'de eski tenisçi Steven Feinberg tarafından kurulan Ceberus
getirisi olan her işe girdiğinden kendisini "girişim yatırım şirketi"
olarak tanımlıyor. Son olarak 8 milyar dolarlık satın alma
gerçekleştiren şirketin ANC Rental Corp. , Mervyns ve Air Canada ile
anlaşmaları bulunuyor. Üst düzey şirketlere saldırmaktan çekinmeyen
Cerberus bu karşılaşmalarda genellikle kazanan taraf oluyor.
10. Thomas H. Lee
Tom Lee tarafından bir kısmı miras bir kısmı kardeşinden aldığı borç
olmak üzere 150 bin milyar dolarlık bir sermayeyle 1974 yılında kurulan
şirket şimdilerde büyük oynuyor. Thomas Lee, 2006 yılında Bain Capital
ve Carlyle Group'la Dunkin Brands'ı nakit 2.4 milyar dolara satın aldı.
Şirket son dönemde tüketici ve medya gibi hizmet sektöründeki
faaliyetleriyle dikkat çekiyor.